Ajurweda na lato – równowaga w świecie pełnym ognia
Zacznijmy od obrazu…
Siedziałaś kiedyś w sali konferencyjnej z klimatyzacją na granicy zamarznięcia, mając wrażenie, że Twoje ciało jest w jednym świecie, a głowa w zupełnie innym? A potem, wychodząc na rozgrzaną ulicę, poczułaś ten znajomy zgrzyt – wewnętrzne przegrzanie, napięcie, niecierpliwość? To nie tylko pogoda. To pitta – ajurwedyjski ogień, który latem ma tendencję do przysparzania nam trudności.
Być może już wiesz, jak łatwo popaść w nadmiar. Latem to szczególnie ryzykowne. Pitta uwielbia działanie, ale nienawidzi przesady. A Ty – może jak wiele z nas – przez większość roku tkwisz w trybie „zarządzam światem”. Lato to czas, by trochę… odpuścić.
Lato – czas intensywnego pobudzenia, energii i ruchu. To pora roku, która sprzyja działaniu, eksplorowaniu ale jednocześnie może nadmiernie pobudzać organizm i umysł. Ajurweda, starohinduska nauka o życiu w harmonii z naturą, oferuje konkretne i sprawdzone wskazówki, jak w tym czasie zadbać o siebie całościowo: fizycznie, emocjonalnie i mentalnie.
Podczas letnich miesięcy dominuje wspomniana dosza pitta – siła ognia i transformacji. Choć słońce poprawia nastrój, zwiększa poziom endorfin i zachęca do aktywności, to nadmiar ciepła może prowadzić do wewnętrznego przegrzania. Objawy? Drażliwość, zmęczenie, podrażnienia skórne, niestrawność, a nawet stany zapalne. Lato to moment, w którym warto zwrócić szczególną uwagę na równowagę – nie tylko w diecie, ale i stylu życia.
Ajurweda mówi: działaj odwrotnie niż pogoda
Ajurweda, ten starożytny system mądrości o życiu, uczy, że równowaga to nie stan stały, lecz codzienna korekta kursu. Gdy temperatura rośnie, a dni stają się długie i intensywne, warto wprowadzić do życia to, co ochładza, koi, wycisza.
Zasada jest prosta: podobne wzmacnia podobne – przeciwieństwa przynoszą balans. Gdy wokół dużo ognia (dosłownie i w przenośni), sięgnij po wodę, cień, przestrzeń. I nie chodzi tylko o dietę – to również decyzje, rytm dnia, relacje, emocje.
Choć ajurweda zazwyczaj zaleca spożywanie ciepłych, gotowanych posiłków, latem możemy nieco odejść od tej reguły. To jedyny moment w roku, gdy surowe owoce i warzywa – spożywane o właściwej porze – mogą stać się wartościowym elementem diety. Kluczem jest lekkość i łatwość trawienia.
Letnia kuchnia: Twoje paliwo, nie przeciążenie
Może i jesteś przyzwyczajona do trzech espresso dziennie i szybkich lunchy między spotkaniami, albo trzymania talerza z obiadem w jednej ręce, a w drugiej prowadzenia telekonferencji ale latem warto się zatrzymać. Twoje ciało Ci podziękuje – nie tylko fizycznie, ale też emocjonalnie.
Co Ci sprzyja?
- Dojrzałe, słodkie owoce – arbuz, melon, gruszka
- Chłodne zupy, lekkie sałatki z ogórkiem i kolendrą
- Zboża jak komosa, amarantus, jęczmień
- Mleko kokosowe, lassi, herbata z mięty lub hibiskusa
Doskonale wiem, jak wspaniale smakują truskawki ze śmietaną czy inne desery łączące nabiał z owocami. Pamiętaj jednak, że takie połączenie według ajurwedy nie jest najlepsze dla naszego organizmu. Staraj się jeść rozdzielenie owoce, najlepiej do 30 min przed posiłkiem.
- Aloes – jako sok lub suplement, pomaga schładzać i oczyszczać wątrobę
Czego lepiej unikać?
- Ostre przyprawy (chili, pieprz – wiem, kuszą, ale to nie jest ich czas)
- Kawa i alkohol (szczególnie czerwone wino) – zwłaszcza czerwone wino, masz ochotę na alkohol, sięgnij po chłodne piwo
- Ciężkie mięsa, słone, długo dojrzewajace sery, dania smażone
- Lody i zimne napoje z lodem – szokują układ trawienny, zamiast go wspierać, czyli można ale bez przesady z ilością i częstotliwością.
- Kwaśne owoce cytrusowe
- czosnek, cebula, imbir
Wspierające smaki:
słodki – odżywia i łagodzi
cierpki – oczyszcza i tonizuje
gorzki – ochładza i odtruwa
Mikro-regeneracja
To też czas, kiedy warto wesprzeć się rytuałami mikro-regeneracyjnymi
- Masaż olejem kokosowym przed prysznicem – to 5 minut, które zmienia energię całego dnia
- Olejowanie stóp na noc olejem kokosowym z olejkiem różanym, to sposób na lepszy sen i łagodniejszy poranek
- Szklanka wody z ogórkiem i kolendrą, mięta, różą – dość banalne, ale działa idealnie o tej porze roku
- Zapach jaśminu lub sandałowca na nadgarstkach lub pościeli – pamiętaj, że zapachy są drzwiami do systemu nerwowego
Ruch nie musi być wyzwaniem
Latem Twoje ciało mówi: „daj mi łagodność”. Więc jeśli czujesz, że zwykłe cardio Cię wypala zamiast ładować – nie negocjuj z ciałem.
- Spacery o świcie (tak, 20 minut wystarczy)
- Pływanie – nie musisz robić długości, wystarczy kontakt z wodą
- Joga yin, rozciąganie, taniec bez celu
- Sitali pranayama – chłodzący oddech przez zrolowany język
- Nadi shodhana – oddech naprzemienny, który koi system nerwowy
Oczywiście, że nie musisz rezygnować z ruchu – po prostu zmień jego jakość. Ajurweda nie jest o odrzucaniu wszystkiego ale o delikatnej zmianie kursu.
Emocje: ogień w środku
Latem, gdy pitta rośnie, rosną też emocje. Krytycyzm, niecierpliwość, złość – nawet jeśli zwykle jesteś opanowana, nagle możesz poczuć, że coś „w Tobie buzuje”.
Sebastian Pole, w książce Medycyna ajurwedyjska, pisze:
„Zwracaj baczną uwagę na pojawiające się latem emocje, charakterystyczne dla doszy Pitta: krytycyzm, osądzanie, irytacja i złość.”
Jeśli czujesz, że zbliża się „wewnętrzna burza” – zatrzymaj się. Sprawdź:
Czy zjadłaś dziś coś rozgrzewającego?
Czy jesteś odwodniona?
Czy wzięłaś chociaż chwilę dla siebie?
A potem – tak po prostu – napełnij usta wodą i po prostu siedź chwilę w ciszy. To działa lepiej niż niejeden feedback powstrzymany w połowie zdania.
Prosty przepis na chłodzące lassi
Składniki:
- 1 część jogurtu naturalnego
- 4 części przefiltrowanej wody
- szczypta mielonego kminku
- łyżeczka syropu z agawy lub miodu
Wszystko miksujesz przez kilka minut. Podajesz w temperaturze pokojowej. Zapewniam Cię, Twoje ciało poczuje ulgę natychmiast.
Nie zatrzymuj lata – złap jego rytm
Nie chodzi o to, by schować się przed słońcem i zamknąć w chłodnym pokoju z klimatyzacją. Ajurweda nie sugeruje ucieczki przed sezonem, lecz mądre dostosowanie się do jego energii. Dzięki kilku prostym zmianom – zarówno w diecie, jak i rytmie dnia – możemy nie tylko uniknąć sezonowego osłabienia, lecz przeciwnie: doświadczyć lata w pełni jego potencjału, z uważnością i lekkością. Lato to piękny czas – pełen światła, energii, ekspansji. Jednak ten ogień potrzebuje odpowiedniego zaopiekowania.
Zamiast walczyć z sezonem – zaprzyjaźnij się z nim. Znajdź swój sposób na ochłodzenie: w jedzeniu, w oddechu, w emocjach. I pamiętaj – równowaga to luksus, na który każdy zasługuje codziennie.
Pięknego lata!
Źródła:
Chcesz wiedzieć więcej o tym co o lecie mówi ajurweda, sięgnij do:
- S. Pole, Medycyna ajurwedyjska,
- Vasant D. Lad, Ayurveda, księga domowych środków leczniczych,
- C. Ragazzino, Ajurweda, życie w zgodzie ze sobą
Fot. @Joanna Olejnik
Świetny artykuł! Wypróbuję te tipy i przepisy
Świetnie!